Διαχωρισμός Ενδοκράνιων Αρτηριών

Διαγνωστήκατε με διαχωρισμό αγγείου ενδοκρανιακά – τι σημαίνει;

Η διάγνωση αυτόματου διαχωρισμού σε ενδοκράνιο αγγείο σημαίνει ότι το τοίχωμα μιας αρτηρίας στον εγκέφαλο έχει «σκιστεί» εσωτερικά. Το αίμα μπαίνει μέσα σε αυτό το ρήγμα, δημιουργεί δεύτερο αυλό (ψευδοαυλό) και πιέζει τον κανονικό αυλό της αρτηρίας.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει είτε σε ισχαιμικό εγκεφαλικό (όταν η ροή μειώνεται ή σχηματίζεται θρόμβος) είτε σε υπαραχνοειδή αιμορραγία (όταν διαρραγεί προς τα έξω σαν «ψευδοανεύρυσμα»). Πρόκειται για κατάσταση που χρειάζεται άμεση και εξειδικευμένη αντιμετώπιση.

Τι ακριβώς είναι η ενδοκράνια αρτηριακή διατομή;

Σε μια διατομή δημιουργείται εσωτερικό ελάττωμα στο τοίχωμα της αρτηρίας:

• Το αίμα μπαίνει ανάμεσα στα στρώματα του τοιχώματος και δημιουργεί ψευδή κοιλότητα
• Ο φυσιολογικός αυλός στενεύει → μειωμένη ροή προς τον εγκέφαλο
• Δημιουργείται θρόμβος πάνω στη ρωγμή → κίνδυνος εμβολών
• Σε κάποιες περιπτώσεις σχηματίζεται ψευδοανεύρυσμα ή «blister» ανεύρυσμα, με πολύ λεπτό τοίχωμα

Οι ενδοκράνιες διατομές αντιστοιχούν σε μικρό ποσοστό όλων των διατομών κεφαλής–τραχήλου, αλλά ευθύνονται για περίπου 3–5% των μη τραυματικών υπαραχνοειδών αιμορραγιών.

Αίτια & παράγοντες κινδύνου

Συχνά δεν υπάρχει σαφής αιτία. Παράγοντες που έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο:

• Αρτηριακή υπέρταση
• Χρόνια χρήση καπνού
• Ορμονικοί παράγοντες (π.χ. αντισυλληπτικά)
• Ιστορικό ημικρανίας
• Πρόσφατη λοίμωξη ή μικροτραυματισμός (έντονος βήχας, απότομη κίνηση)
• Κληρονομικές νόσοι συνδετικού ιστού (Ehlers–Danlos, Marfan, ADPKD)
• Fibromuscular dysplasia και άλλες σπάνιες αγγειοπάθειες

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο ασθενής δεν φέρει ευθύνη. Σημασία έχει ο έγκαιρος εντοπισμός και η σωστή επιλογή θεραπείας.

Ποια είναι τα συμπτώματα; Τύποι διατομών

Η κλινική εικόνα ποικίλλει ανάλογα με τη θέση και τον τύπο της διατομής.

Αιμορραγικές διατομές / blister ανευρύσματα

• Αιφνίδιος, πολύ έντονος πονοκέφαλος (συχνά ινιακός)
• Ναυτία, έμετος, φωτοφοβία
• Διαταραχή συνείδησης
• Σημεία υπαραχνοειδούς αιμορραγίας όπως και σε ρήξη ανευρύσματος

Ο κίνδυνος επαναιμορραγίας τις πρώτες 24 ώρες είναι ιδιαίτερα υψηλός, με σημαντική θνητότητα.

Μη αιμορραγικές / ισχαιμικές διατομές

• Εστιακά νευρολογικά συμπτώματα (αδυναμία, δυσκολία ομιλίας, διαταραχή όρασης)
• Παροδικά ισχαιμικά επεισόδια (ΤΙΑ)
• Επίμονος πόνος στο λαιμό, πρόσωπο ή κεφάλι
• Κρανιακές νευροπάθειες (π.χ. διπλωπία) από πίεση ψευδοανευρύσματος

Πώς γίνεται η διάγνωση & ο έλεγχος;

Ο διαγνωστικός έλεγχος προσαρμόζεται στο αν υπάρχει αιμορραγία ή κυρίως ισχαιμία:

• CT εγκεφάλου – πρώτος έλεγχος σε ύποπτη αιμορραγία, εκτίμηση υδροκεφαλίας ή εγκεφαλικού οιδήματος.
• CT αγγειογραφία (CTA) – ταχεία απεικόνιση της βλάβης, χρήσιμη για προεγχειρητικό σχεδιασμό.
• MRI/MRA – αναδεικνύει ισχαιμικά έμφρακτα και τοίχωμα/μορφολογία αγγείων.
• Ψηφιακή αφαιρετική αγγειογραφία (DSA) – gold standard: δείχνει τη διατομή, το ψευδοανεύρυσμα και επιτρέπει ταυτόχρονη ενδαγγειακή θεραπεία.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις γίνεται και αιμοδυναμική μελέτη (CT/MR perfusion) για να εκτιμηθεί ο κίνδυνος ισχαιμίας σε περίπτωση απόφραξης του πάσχοντος αγγείου.

Ποιος χρειάζεται επέμβαση και πότε;

Η απόφαση είναι εξατομικευμένη και λαμβάνεται από εξειδικευμένη αγγειονευροχειρουργική ομάδα. Γενικά:

• Όλες οι αιμορραγικές διατομές και blister ανευρύσματα χρειάζονται επείγουσα αντιμετώπιση
• Μη αιμορραγικές διατομές με επαναλαμβανόμενα ΤΙΑ/εγκεφαλικά παρά τη φαρμακευτική αγωγή
• Μεγάλα ψευδοανευρύσματα που πιέζουν κρανιακά νεύρα ή έχουν υψηλό κίνδυνο ρήξης
• Περιπτώσεις όπου η ανατομία δεν επιτρέπει ασφαλή «παρακολούθηση» μόνο με φάρμακα

Σε σταθερές, μη αιμορραγικές διατομές χωρίς συμπτώματα, η συντηρητική αγωγή με αντιαιμοπεταλιακά και στενή παρακολούθηση μπορεί να είναι επαρκής.

Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές;

Η στρατηγική εξαρτάται από τη θέση (πρόσθια/οπίσθια κυκλοφορία), το μέγεθος, τη μορφολογία και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

Ενδαγγειακές τεχνικές

• Απόφραξη μητρικού αγγείου (parent vessel occlusion) – με coils ή μπαλόνι, όταν η παράπλευρη κυκλοφορία είναι επαρκής.
• Coiling ψευδοανευρύσματος – σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
• Flow-diverting stents (κυρίως στην πρόσθια κυκλοφορία) – αλλά απαιτούν διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή και δεν είναι πάντα κατάλληλοι σε οξεία αιμορραγία.

Μικροχειρουργική

• Άμεση απολίνωση ή απολίνωση με bypass (EC–IC ή in situ) όταν χρειάζεται διατήρηση ροής
• Clip reconstruction ή wrapping σε επιλεγμένα blister ανευρύσματα

Τι να περιμένω στο νοσοκομείο;

Οι ασθενείς με αιμορραγική διατομή αντιμετωπίζονται όπως και οι ασθενείς με ρήξη ανευρύσματος:

• Νοσηλεία σε ΜΕΘ ή εξειδικευμένη Νευροχειρουργική Μονάδα
• Συνεχής παρακολούθηση πίεσης, αναπνοής, ηλεκτρολυτών
• Στενή νευρολογική εκτίμηση και επαναληπτικές απεικονίσεις
• Έγκαιρη αντιμετώπιση υδροκεφαλίας, αγγειόσπασμου, υπονατριαιμίας
• Προετοιμασία για ενδαγγειακή ή χειρουργική επέμβαση στον βέλτιστο χρόνο

Σε ασθενείς με εκτεταμένο αγγειόσπασμο ή εγκεφαλικό οίδημα μπορεί να επιλεγεί καθυστερημένη οριστική παρέμβαση μετά τη σταθεροποίηση, με ενδιάμεση εντατική υποστήριξη.

Πώς είναι η ανάρρωση & ποια η πρόγνωση;

Η πρόγνωση εξαρτάται κυρίως από:

• Τη βαρύτητα της αρχικής αιμορραγίας ή του εγκεφαλικού
• Τυχόν πρώιμη επαναιμορραγία πριν από τη θεραπεία
• Την ανάγκη για θυσία μεγάλου αγγείου και το πόσο καλά προστατεύτηκε ο εγκέφαλος με bypass ή παραπλεύρους

Με σύγχρονες τεχνικές, ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών επιτυγχάνει καλή λειτουργική έκβαση. Ωστόσο, πρόκειται για υψηλού κινδύνου παθολογία και απαιτείται μακροχρόνια νευρολογική και αγγειογραφική παρακολούθηση.

Τι αλλάζει στην καθημερινότητά μου μετά;

Μετά τη σταθεροποίηση και την οριστική θεραπεία, δίνουμε έμφαση σε:

• Άριστη ρύθμιση αρτηριακής πίεσης
• Οριστική διακοπή καπνίσματος
• Έλεγχο λιπιδίων & σακχάρου
• Σταδιακή επιστροφή σε εργασία & άσκηση, με οδηγίες της ομάδας
• Αποφυγή έντονων καταστάσεων που ανεβάζουν αιφνίδια την πίεση (βαριά άρση βαρών, ακραίο στρες) για ένα διάστημα

Σε πολλούς ασθενείς συνιστάται φυσικοθεραπεία, λογοθεραπεία ή νευροψυχολογική υποστήριξη, ανάλογα με τα υπολειμματικά νευρολογικά ελλείμματα.

Πότε πρέπει να καλέσω άμεσα τον γιατρό ή το ΕΚΑΒ;

Ζητήστε άμεσα βοήθεια (166 ή 112) εάν εμφανιστεί:

• Ξαφνικός, «διαφορετικός» πολύ έντονος πονοκέφαλος
• Νέα αδυναμία, μούδιασμα ή παράλυση σε πρόσωπο/χέρι/πόδι
• Δυσκολία στην ομιλία ή κατανόηση λόγου
• Αιφνίδια απώλεια όρασης ή διπλωπία
• Σπασμοί ή απώλεια συνείδησης