Φλεβικές Αναπτυξιακές Ανωμαλίες (DVA / Φλεβικό Αγγείωμα)

Διαγνωστήκατε με DVA – τι σημαίνει αυτό για εσάς;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η διάγνωση «αναπτυξιακή φλεβική ανωμαλία» (DVA / venous angioma) σημαίνει ότι η μαγνητική σας τομογραφία εντόπισε έναν ιδιαίτερο τρόπο φλεβικής αποχέτευσης στον εγκέφαλο. Δεν μιλάμε για όγκο, ούτε για κλασικό «ανεύρυσμα» ή αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία (AVM).

Οι DVAs αποτελούν ένα είδος «ανατομικής παραλλαγής» της φλεβικής κυκλοφορίας και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν χρειάζονται χειρουργείο ούτε επεμβάσεις. Το σημαντικό είναι να γίνει σωστή διαφοροδιάγνωση από άλλες βλάβες και να αξιολογηθούν τυχόν συνοδές αγγειακές δυσπλασίες (π.χ. cavernoma).

Τι ακριβώς είναι μια αναπτυξιακή φλεβική ανωμαλία (DVA);

Η DVA είναι μια συγγενής ανωμαλία φλεβών, όπου πολλά λεπτά φλεβίδια συγκλίνουν σαν ακτίνες προς μία μεγαλύτερη φλέβα αποχέτευσης. Στην αγγειογραφία αυτό λέγεται «caput medusae» – μικρά φλεβίδια με οφιοειδή πορεία που καταλήγουν σε μία φλέβα.

Τα τοιχώματα των φλεβών είναι ώριμα και φυσιολογικά, χωρίς αρτηρίες ή παθολογικές συνδέσεις υψηλής ροής όπως στα AVMs. Ουσιαστικά πρόκειται για έναν «εναλλακτικό» δρόμο φλεβικής κυκλοφορίας, γιατί οι φυσιολογικές φλέβες γύρω μπορεί να είναι λιγότερο ανεπτυγμένες.

Είναι επικίνδυνη; Ποιος είναι ο κίνδυνος αιμορραγίας;

Μία απομονωμένη DVA θεωρείται χαμηλού κινδύνου βλάβη. Ο εκτιμώμενος ετήσιος κίνδυνος συμπτωματικής αιμορραγίας είναι περίπου 0,1–0,6%/έτος, παρόμοιος ή και μικρότερος από άλλες καλοήθεις αγγειακές αλλοιώσεις.

Αν εμφανιστεί αιμορραγία στην περιοχή μιας DVA, τις περισσότερες φορές η αιτία είναι συνοδές βλάβες όπως:

• Σηραγγώδες αιμαγγείωμα (cavernous malformation / cavernoma)
• Σπανιότερα, μικρή αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία (AVM)

Πώς φαίνεται μια DVA στις εξετάσεις (CT, MRI, αγγειογραφία);

Αξονική (CT): τις περισσότερες φορές η DVA δεν φαίνεται καθαρά χωρίς σκιαγραφικό. Με σκιαγραφικό μπορεί να φανεί μια λεπτή γραμμή ενίσχυσης που καταλήγει σε μία φλέβα.

Μαγνητική τομογραφία (MRI):

• Σε T2 μπορεί να φαίνονται λεπτές «γραμμές» (flow voids) που συγκλίνουν
• Με σκιαγραφικό (contrast MRI) η DVA συνήθως ενισχύεται έντονα
• Συχνά ανιχνεύεται και συνοδό cavernoma με χαρακτηριστικό «δακτύλιο» αιμοσιδηρίνης

Ψηφιακή αγγειογραφία (DSA): στην όψιμη φλεβική φάση φαίνεται συρροή από λεπτές φλέβες που καταλήγουν σε έναν φλεβικό κορμό (κλασικό caput medusae), χωρίς πρώιμη φλεβική πλήρωση όπως στα AVMs.

Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει μια DVA;

Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Ανακαλύπτεται τυχαία σε MRI που έγινε για:

• Κεφαλαλγία
• Ζάλη
• Εξερεύνηση κρίσεων επιληψίας
• Τραύμα ή άλλους λόγους

Η ίδια η DVA σπάνια είναι η κύρια εστία επιληψίας. Αν υπάρχει επιληπτικό ιστορικό, αναζητούμε συχνά συνοδό σηραγγώδες αιμαγγείωμα (cavernoma) ή άλλες αλλοιώσεις (π.χ. σκλήρυνση ιπποκάμπου).

Σπανιότερα, αν θρομβωθεί η φλέβα της DVA, μπορεί να προκληθεί φλεβικό έμφρακτο με αιμορραγία, οδηγώντας σε αιφνίδια νευρολογικά συμπτώματα (αδυναμία, διαταραχές ομιλίας κ.λπ.).

Πότε χρειάζεται θεραπεία ή χειρουργική επέμβαση;

Η μεγάλη πλειονότητα των DVAs δεν χρειάζεται καμία επεμβατική θεραπεία. Η DVA είναι λειτουργική φλέβα – αν αφαιρεθεί ή καταστραφεί, υπάρχει κίνδυνος σοβαρού φλεβικού εμφράκτου.

Εξαίρεση αποτελούν περιπτώσεις όπως:

• Συνοδό σηραγγώδες αιμαγγείωμα (cavernoma) με επαναλαμβανόμενες αιμορραγίες – αφαιρείται μόνο το cavernoma, όχι η DVA
• Συνδυασμός DVA–αρτηριοφλεβώδους δυσπλασίας (AVM) όπου υπάρχει πραγματικό AVM με υψηλή ροή – τότε αντιμετωπίζεται το AVM, πάντοτε με προσπάθεια διατήρησης της DVA
• Σπάνια φλεβική θρόμβωση της DVA με εκτεταμένο έμφρακτο, όπου η αντιμετώπιση είναι πρωτίστως φαρμακευτική/εντατική και όχι εκτομή της DVA

Ποια η σχέση της DVA με το cavernoma (σηραγγώδες αιμαγγείωμα);

8–33% των DVA συνοδεύονται από σηραγγώδες αγγείωμα (cavernous malformation). Στην MRI αυτό φαίνεται σαν «ποπ κορν» με δακτύλιο αιμοσιδηρίνης. Σε αυτές τις περιπτώσεις:

• Το cavernoma είναι συνήθως η βλάβη που αιμορραγεί ή προκαλεί κρίσεις
• Η DVA είναι η «αποχετευτική» φλέβα της περιοχής

Όταν χρειάζεται χειρουργείο (λόγω επαναλαμβανόμενων αιμορραγιών ή φαρμακοανθεκτικής επιληψίας), στόχος είναι:

• Αφαίρεση του σηραγγώδους αγγειώματος και του δακτυλίου αιμοσιδηρίνης
• Προσεκτική διατήρηση της DVA για να μην προκύψει φλεβικό έμφρακτο

Σχέση με AVM & άλλες αγγειακές δυσπλασίες

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια DVA μπορεί να συνυπάρχει με αρτηριοφλεβώδη δυσπλασία (AVM) ή να φαίνεται «αρτηριοποιημένη» στην αγγειογραφία.

Τότε μιλάμε για σύνθετη αγγειακή δυσπλασία, όπου το AVM είναι αυτό που φέρει και τον κύριο κίνδυνο αιμορραγίας. Η αντιμετώπιση στοχεύει:

• Σε εξάλειψη ή μείωση του AVM (χειρουργική, ενδοαγγειακή, ακτινοχειρουργική)
• Στη διατήρηση της DVA όσο είναι εφικτό, ως φυσιολογική φλέβα αποχέτευσης

Γιατί λέμε ότι «δεν πρέπει να πειραχτεί η φλέβα» στη DVA;

Επειδή η DVA αποτελεί κύρια φλεβική οδό αποχέτευσης για την περιοχή του εγκεφάλου όπου βρίσκεται. Αν η φλέβα απολινωθεί, καυτηριαστεί ή θρομβωθεί, ο εγκέφαλος δεν μπορεί να παροχετεύσει το αίμα του και κινδυνεύει από:

• Φλεβικό έμφρακτο (ισχαιμία)
• Αιμορραγική μετατροπή
• Μόνιμα νευρολογικά ελλείμματα

Γι’ αυτό σε κάθε χειρουργική ή ενδοαγγειακή πράξη στην περιοχή, σχεδιάζουμε προσεκτικά, ώστε να προστατεύεται πλήρως η DVA, εκτός ελαχίστων εξαιρετικών περιστάσεων.

Καθημερινότητα, άσκηση & φάρμακα – τι πρέπει να προσέχω;

Στους περισσότερους ασθενείς με απομονωμένη DVA:

• Η καθημερινή δραστηριότητα μπορεί να είναι φυσιολογική
• Η άσκηση επιτρέπεται, με τις γενικές συστάσεις για υγιή καρδιά & πίεση
• Δεν χρειάζεται ειδική δίαιτα ή περιορισμοί

Όσον αφορά φάρμακα όπως αντιαιμοπεταλιακά ή αντιπηκτικά, η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα, με βάση άλλα καρδιολογικά/αγγειακά νοσήματα. Η ύπαρξη απομονωμένης DVA δεν αποτελεί από μόνη της απόλυτη αντένδειξη, αλλά χρειάζεται συζήτηση με τη νευροαγγειακή ομάδα.

Παρακολούθηση & μακροπρόθεσμη πρόγνωση

Οι περισσότερες DVAs παραμένουν σταθερές σε όλη τη ζωή. Συνήθως:

• Αρκεί περιοδική κλινική παρακολούθηση
• Επαναληπτική MRI μπορεί να χρειαστεί αν υπάρξει νέο σύμπτωμα
• Σε συνύπαρξη με cavernoma, η συχνότητα MRI προσαρμόζεται ανάλογα

Η μακροπρόθεσμη πρόγνωση για απομονωμένη DVA είναι εξαιρετικά καλή. Οι επιπλοκές, όταν υπάρχουν, συνδέονται σχεδόν πάντα με συνοδές βλάβες (π.χ. cavernoma, AVM) ή σπάνια με θρόμβωση της ίδιας της DVA.