Λειτουργική Ημισφαιρεκτομή
Εξειδικευμένη επέμβαση για φαρμακοανθεκτική επιληψία που προέρχεται ετερόπλευρα από ένα μόνο ημισφαίριο. Στόχος της θεραπείας είναι να σταματήσει η διάδοση των κρίσεων προς το φυσιολογικό παρέγχυμα του εγκεφάλου, με χειρουργικές τεχνικες που εστιάζουν κυρίως στην αποσύνδεση των ημισφαιρίων (όχι στην εκτεταμένη αφαίρεση ιστού).
Έλεγχος κρίσεων από ένα ημισφαίριο
Αποσυνδετική επέμβαση
Συχνά ~5 ώρες (ανά περίπτωση)
Συνήθως 5–7 ημέρες + αποκατάσταση
Τι είναι η λειτουργική ημισφαιρεκτομή;
Η λειτουργική ημισφαιρεκτομή (ή ημισφαιροτομή) είναι μια επέμβαση όπου αποσυνδέουμε τις κύριες «οδούς» ενός παθολογικού ημισφαιρίου από το υπόλοιπο εγκεφαλικό δίκτυο, ώστε οι κρίσεις να μην μπορούν να εξαπλωθούν στο υγιές ημισφαίριο.
Σε αντίθεση με την ανατομική ημισφαιρεκτομή (εκτεταμένη αφαίρεση λοβών), η λειτουργική τεχνική αφαιρεί μικρότερο τμήμα ιστού και βασίζεται κυρίως στη χειρουργική αποσύνδεση των οδών που μεταφέρουν την επιληπτική δραστηριότητα. Αυτό συνήθως μειώνει τον κίνδυνο ορισμένων επιπλοκών, χωρίς να περιορίζει τον θεραπευτικό στόχο: να δοθεί στο υγιές ημισφαίριο η δυνατότητα να αναπτυχθεί και να λειτουργήσει ανεξάρτητα, χωρίς την παρουσία συνεχών κρίσεων.
Ποιοι ασθενείς μπορεί να ωφεληθούν;
Η επέμβαση αφορά επιλεγμένες περιπτώσεις, όταν υπάρχει ισχυρή ένδειξη ότι η επιληπτική δραστηριότητα είναι μονόπλευρη και οι κρίσεις συνεχίζονται παρά την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.
Συχνές ενδείξεις
- Φαρμακοανθεκτική επιληψία προερχόμενες από ένα και μόνο ημισφαίριο
- Πρώιμη νευρολογική βλάβη/δυσπλασία που επηρεάζει κυρίως τη μία πλευρά του εγκεφάλου
- Σύνδρομα/καταστάσεις όπως Rasmussen, Sturge–Weber, ημιμεγαλεγκεφαλία (σε επιλεγμένα πλαίσια)
- Περιγεννητικό/παιδικό αγγειακό επεισόδιο με εκτεταμένη μονόπλευρη δυσλειτουργία
Τυπικά χαρακτηριστικά
- Κρίσεις που ξεκινούν από τη μία πλευρά και εξαπλώνονται αμφοτερόπλευρα
- Ήδη υπάρχουσα αδυναμία/σπαστικότητα ή λειτουργική έκπτωση στη μία πλευρά
- Ευρήματα σε MRI/EEG που δείχνουν μονόπλευρη αιτιολογία
- Αναπτυξιακή επιβάρυνση λόγω συχνών κρίσεων, ανθεκτικών στη θεραπεία
Πριν την επέμβαση
Η προετοιμασία γίνεται σε εξειδικευμένο κέντρο επιληψίας, όπως η κλινική της Neuroknife. Στόχος είναι να επιβεβαιώσουμε με ακρίβεια ότι το πάσχον ημισφαίριο είναι η πηγή των κρίσεων και να σχεδιάσουμε την ασφαλέστερη δυνατή αποσύνδεση.
Βίντεο-EEG & ανάλυση κρίσεων
Καταγραφή της ηλεκτρικής δραστηριότητας και της κλινικής εικόνας των κρίσεων για εντόπιση της περιοχής έναρξης.
Νευροαπεικόνιση (MRI ± ειδικές εξετάσεις)
Απεικόνιση της ανατομίας και των ειδικών παθολογιών. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν συμπληρωματικές εξετάσεις.
Νευροψυχολογικός/λειτουργικός έλεγχος
Αξιολόγηση γλώσσας, μνήμης, κινητικών δεξιοτήτων και καθημερινής λειτουργικότητας για τη σωστή πρόβλεψη των αναγκών αποκατάστασης.
Συζήτηση στόχων & συναίνεση
Αναλύονται ρεαλιστικά τα οφέλη, οι κίνδυνοι, η νοσηλεία, η αποκατάσταση και το πλάνο φαρμακευτικής αγωγής μετά το χειρουργείο.
Πώς πραγματοποιείται η λειτουργική ημισφαιρεκτομή;
Η επέμβαση γίνεται υπό γενική αναισθησία. Περιλαμβάνει κρανιοτομία και στοχευμένες αποσυνδέσεις (π.χ. δεσμίδες που συνδέουν τα ημισφαίρια), ώστε η επιληπτική δραστηριότητα να περιοριστεί στην πάσχουσα πλευρά.
Κρανιοτομία & ασφαλής πρόσβαση
Προσεκτικός σχεδιασμός της κρανιοτομίας, ώστε να αποκτήσουμε ασφαλή πρόσβαση στο πάσχον ημισφαίριο.
Αποσύνδεση βασικών ανατομικών οδών
Πραγματοποιούνται αποσυνδέσεις των δεσμίδων του εγκεφάλου, με σκοπό τη διακoπή της μετάδοσης των κρίσεων προς το υγιές ημισφαίριο.
Έλεγχος αιμόστασης & σύγκλειση
Ολοκλήρωση της επέμβασης ύστερα από προσεκτική αιμόσταση, επανατοποθέτηση οστικού κρημνού και σύγκλειση του τραύματος.
Λειτουργική και Ανατομική Ημισφαιρεκτομή
- Λειτουργική: μικρότερη αφαίρεση ιστού, κύριος στόχος η αποσύνδεση των ημισφαιρίων.
- Ανατομική: εκτεταμένη αφαίρεση λοβών — επιλέγεται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις ή όταν χρειάζεται επανεκτίμηση μετά από αποτυχία ελέγχου των κρίσεων.
Μετά την επέμβαση: νοσηλεία, ανάρρωση & αποκατάσταση
Η άμεση μετεγχειρητική φροντίδα γίνεται σε ΜΕΘ/ΜΑΦ υπό στενή παρακολούθηση. Συχνά πραγματοποιείται CT ή MRI τις πρώτες ημέρες μετά το χειρουργείο, ενώ η συνολική νοσηλεία κυμαίνεται συνήθως γύρω στις 5–7 ημέρες, ανάλογα με την πορεία του ασθενούς.
Τι να περιμένετε τις πρώτες ημέρες
- Συχνός νευρολογικός έλεγχος και παρακολούθηση ζωτικών σημείων
- Αντιμετώπιση πυρετού, ναυτίας και πόνου
- Σταδιακή κινητοποίηση με υποστήριξη
- Συνέχιση αντιεπιληπτικής αγωγής (σύμφωνα με το πλάνο της ομάδας)
Αποκατάσταση
- Φυσιοθεραπεία για βάδιση, ισορροπία και δύναμη
- Εργοθεραπεία για δεξιότητες άνω άκρου & καθημερινές λειτουργίες
- Λογοθεραπεία όπου χρειάζεται (λόγος/κατάποση/επικοινωνία)
- Επανεκτίμηση σε τακτά διαστήματα και αναπροσαρμογή στόχων
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι νευρολογικά ελλείμματα (π.χ. αδυναμία στη μία πλευρά ή απώλεια οπτικών πεδίών) συχνά προϋπάρχουν του χειρουργείου. Στόχος μας είναι να μειωθούν δραστικά οι κρίσεις και να δοθεί η αναπτυξιακή δυνατότητα στο υγιές εγκεφαλικό ημισφαίριο να λειτουργήσει χωρίς συνεχή επιληπτική επιβάρυνση.
Κίνδυνοι & πιθανές επιπλοκές
Πρόκειται για μεγάλη, εξειδικευμένη νευροχειρουργική επέμβαση που πραγματοποιείται στα πλαίσια της εκτεταμένης εκπαίδευσης των ιατρών της Neuroknife. Η ομάδα μας θα σας εξηγήσει τους κινδύνους εξατομικευμένα ανάλογα με τη διάγνωση, την ηλικία του ασθενούς και την ειδική ανατομία.
Πιθανές επιπλοκές (γενικές)
- Λοίμωξη, αιμορραγία ή ανάγκη μετάγγισης
- Θρόμβωση/εμβολικά επεισόδια (σπάνια, με πρόληψη όπου ενδείκνυται)
- Επιπλοκές αναισθησίας
Πιθανές ειδικές επιπλοκές
- Υδροκέφαλος / συσσώρευση ΕΝΥ που μπορεί να χρειαστεί παροχέτευση ή shunt
- Άσηπτη μηνιγγίτιδα ή διαταραχές υγρών/ηλεκτρολυτών
- Νευρολογικές μεταβολές στη δύναμη/κινητικότητα της αντίθετης πλευράς (ανά προϋπάρχουσα κατάσταση)
- Προσωρινή επιδείνωση επιπέδου συνείδησης, λόγου, συγκέντρωσης και γνωσιακών λειτουργιών τις πρώτες εβδομάδες
- Απώλεια οπτικών πεδίων (συχνά υπάρχει ήδη βλάβη στις περισσότερες περιπτώσεις ασθενών)
Σημείωση: Ο κίνδυνος εξαρτάται από τη διάγνωση/περιοχή/γενική υγεία και συζητείται εξατομικευμένα. Το προεγχειρητικό πλάνο και η μετεγχειρητική παρακολούθηση είναι σχεδιασμένα ώστε να μειώσουν σημαντικά τους πιθανούς κινδύνους και να εντοπιστούν έγκαιρα τυχόν επιπλοκές.
Πότε πρέπει να επικοινωνήσετε μαζί μας άμεσα
Μετά την έξοδο απο το νοσοκομείο, επικοινωνήστε με την ομάδα της Neuroknife άμεσα εάν εμφανιστούν νέα συμπτώματα που είναι επιδεινούμενα ή ανησυχητικά.
Επικοινωνήστε μαζί μας άμεσα εάν εμφανιστούν
- Πυρετός, ερυθρότητα/εκροή από το τραύμα, έντονη κακουχία
- Επίμονος έμετος, έντονη κεφαλαλγία, υπνηλία ή αλλαγές συμπεριφοράς
- Νέα/επιδεινούμενη αδυναμία, δυσκολία ομιλίας ή αιφνίδιες νευρολογικές αλλαγές
- Επιληπτική κρίση ή ύποπτα επεισόδια κρίσεων
- Σημεία που μπορεί να σχετίζονται με υδροκέφαλο (π.χ. πονοκέφαλος + έμετος + υπνηλία)
Συχνές ερωτήσεις
Οι απαντήσεις που παραθέτονται εδώ είναι γενικές. Το θεραπευτικό πλάνο και οι εξατομικευμένες οδηγίες δίνονται από την ομάδα της Neuroknife σύμφωνα με το συγκεκριμένο περιστατικό.
Πόσο διαρκεί η επέμβαση;
Πόσες ημέρες νοσηλείας χρειάζονται;
Θα συνεχίσει το παιδί τα αντιεπιληπτικά φάρμακα μετά την επέμβαση;
Τι γίνεται με την κίνηση και την όραση;
Πότε βλέπουμε αποτελέσματα στον έλεγχο των επιληπτικών κρίσεων;
Θα χρειαστεί μετεγχειρητική αποκατάσταση;
Εξειδικευμένη εκτίμηση για χειρουργική επιληψίας
Αν υπάρχει υποψία φαρμακοανθεκτικής επιληψίας ή σας έχει ήδη προταθεί λειτουργική ημισφαιρεκτομή, στη Neuroknife μπορούμε να αξιολογήσουμε τις εξετάσεις (MRI/EEG/ιστορικό) και να συζητήσουμε με σαφήνεια ένα εξατομικευμένο πλάνο: ενδείξεις, προσδοκίες, κίνδυνοι και αποκατάσταση. Οι ιατροί της ομάδας μας έχουν εκτεταμένη εμπειρία στις επεμβάσεις ημισφαιρεκτομής από κορυφαία κέντρα επιληψίας των ΗΠΑ.