Εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση (DBS)
Ένας σαφής οδηγός για το τι είναι το DBS, ποιους μπορεί να βοηθήσει, πώς πραγματοποιείται, και τι να περιμένετε πριν και μετά την εμφύτευση και τον προγραμματισμό της συσκευής.
Νευροδιέγερση με εμφυτεύσιμη συσκευή
Ρύθμιση κυκλωμάτων εγκεφάλου με ηλεκτρικά ερεθίσματα
Ηλεκτρόδια + καλώδιο επέκτασης + νευροδιεγέρτης (“μπαταρία”)
Απαραίτητος προγραμματισμός & εξατομίκευση παραμέτρων
Τι είναι η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση (DBS);
Το DBS είναι μια θεραπευτική μέθοδος κατά την οποία εμφυτεύονται λεπτά ηλεκτρόδια σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου. Τα ηλεκτρόδια συνδέονται μέσω καλωδίου με έναν εμφυτεύσιμο νευροδιεγέρτη (μια συσκευή παρόμοια με βηματοδότη) που τοποθετείται συνήθως κάτω από το δέρμα, κοντά στην κλείδα. Η συσκευή στέλνει ηλεκτρικά ερεθίσματα που μπορούν να μειώσουν συμπτώματα επιλεγμένων νευρολογικών παθήσεων.
Η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση δεν “θεραπεύει” την αιτία της νόσου, αλλά μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής του ασθενούς μέσω ακριβούς ρύθμισης των ηλεκτρικών σημάτων (νευροτροποποίηση). Η επιλογή στόχου και οι παράμετροι προγραμματισμού προσαρμόζονται στο προφίλ συμπτωμάτων κάθε ασθενούς.
Ποιους μπορεί να βοηθήσει η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση;
Το DBS μπορεί να προταθεί σε επιλεγμένους ασθενείς όταν τα συμπτώματα παραμένουν σημαντικά παρά τη βέλτιστη φαρμακευτική αγωγή ή όταν οι ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων περιορίζουν τη λειτουργικότητα. Η καταλληλότητα αξιολογείται εξατομικευμένα.
Συχνές ενδείξεις
- Νόσος Parkinson (σε επιλεγμένες περιπτώσεις)
- Ιδιοπαθής τρόμος
- Δυστονία
- Άλλες εξειδικευμένες ενδείξεις, κατά περίπτωση και μετά από πολυεπιστημονική αξιολόγηση
Τι επιδιώκουμε
- Μείωση συμπτωμάτων (π.χ. τρόμος, δυσκαμψία, βραδυκινησία σε κατάλληλους ασθενείς)
- Σταθερότερη καθημερινή λειτουργικότητα
- Εξατομικευμένη ρύθμιση μέσω προγραμματισμού
- Σαφής συζήτηση στόχων, ορίων και αναμενόμενων αποτελεσμάτων
Πριν την επέμβαση
Η προετοιμασία στο DBS είναι ιδιαίτερα σημαντική, γιατί ο στόχος είναι να επιλεγεί ο κατάλληλος ασθενής, ο σωστός “στόχος” στον εγκέφαλο και το κατάλληλο πλάνο προγραμματισμού. Οι εξετάσεις και οι οδηγίες καθορίζονται εξατομικευμένα.
Εξειδικευμένη κλινική αξιολόγηση
Ανάλυση συμπτωμάτων, ανταπόκρισης στη φαρμακευτική αγωγή και ρεαλιστικός καθορισμός στόχων.
Απεικόνιση & χειρουργικός σχεδιασμός
MRI/CT και σχεδιασμός στόχου/διαδρομής με ασφάλεια και ακρίβεια.
Προεγχειρητικός έλεγχος
Εξετάσεις αίματος, εκτίμηση αναισθησιολόγου, ανασκόπηση φαρμάκων και εξατομικευμένες οδηγίες.
Πλάνο προγραμματισμού & follow-up
Συζήτηση για τα στάδια ρύθμισης μετά το χειρουργείο και τι σημαίνει “εξατομίκευση παραμέτρων”.
Πώς πραγματοποιείται το DBS;
Η διαδικασία περιλαμβάνει την τοποθέτηση των ηλεκτροδίων στον εγκέφαλο και στη συνέχεια την εμφύτευση του νευροδιεγέρτη (συσκευή) κάτω από το δέρμα. Ανάλογα με το πρωτόκολλο και την περίπτωση, ο ασθενής μπορεί να είναι ξύπνιος κατά το στάδιο της εμφύτευσης των ηλεκτροδίων ή να γίνει υπό γενική αναισθησία.
Εντόπιση στόχου με απεικόνιση
Χρήση MRI/CT για ακριβή σχεδιασμό του στόχου και της διαδρομής των ηλεκτροδίων.
Τοποθέτηση ηλεκτροδίων
Δημιουργείται μικρό οστικό άνοιγμα και το ηλεκτρόδιο τοποθετείται με ακρίβεια στον προκαθορισμένο στόχο.
Σύνδεση με καλώδιο επέκτασης
Υποδόρια σύνδεση των ηλεκτροδίων με τη θέση εμφύτευσης του νευροδιεγέρτη.
Εμφύτευση νευροδιεγέρτη (IPG)
Τοποθέτηση της συσκευής συνήθως κάτω από το δέρμα κοντά στην κλείδα και ολοκλήρωση της σύνδεσης.
Μετά την επέμβαση: ανάρρωση & προγραμματισμός
Η ανάρρωση περιλαμβάνει επούλωση των τομών και σταδιακή επιστροφή σε δραστηριότητες, αλλά και ένα κρίσιμο στάδιο: τον προγραμματισμό της διέγερσης, ώστε να βρεθούν οι καλύτερες ρυθμίσεις με βάση τα συμπτώματά σας.
Πρώτες ημέρες
- Παρακολούθηση, έλεγχος πόνου και αξιολόγηση νευρολογικής κατάστασης
- Οδηγίες για φροντίδα τραύματος και δραστηριότητες
- Σταδιακή κινητοποίηση, ανάλογα με την πορεία
Προγραμματισμός & επανέλεγχος
- Ρύθμιση παραμέτρων διέγερσης σε εξωτερικές συνεδρίες (εξατομικευμένα)
- Προσαρμογές σε βάθος χρόνου, ανάλογα με τα συμπτώματα/δραστηριότητα
- Οδηγίες για συμβατότητα με εξετάσεις/ιατρικές πράξεις όταν απαιτείται
Κίνδυνοι & πιθανές επιπλοκές
Όπως σε κάθε χειρουργική επέμβαση, υπάρχουν πιθανοί κίνδυνοι. Η ομάδα σας θα τους συζητήσει με τρόπο εξατομικευμένο, με βάση τη διάγνωση, τον στόχο θεραπείας στον εγκέφαλο και τη γενική υγεία του ασθενούς.
Ενδεικτικά παραδείγματα
- Λοίμωξη (στο τραύμα ή τα υλικά)
- Αιμορραγία
- Οίδημα
- Επιληπτικές κρίσεις
- Νευρολογικό έλλειμμα (σπάνια και ανάλογα με περιοχή/περίπτωση)
- Θρόμβωσης
- Επιπλοκές αναισθησίας
- Προβλήματα υλικού/συσκευής ή ανάγκη ρυθμίσεων/αντικατάστασης σε βάθος χρόνου
Ο ακριβής κίνδυνος εξαρτάται από τη διάγνωση, την περιοχή στόχευσης και τη γενική υγεία και συζητείται εξατομικευμένα.
Πότε πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα
Μετά την έξοδο, επικοινωνήστε με την ομάδα μας εάν παρουσιαστούν συμπτώματα που είναι νέα, επιδεινούμενα ή ανησυχητικά.
Επικοινωνήστε εάν εμφανιστούν
- Πυρετός ή σημεία λοίμωξης στο τραύμα (ερυθρότητα, πόνος, έκκριση)
- Έντονη ή επιδεινούμενη κεφαλαλγία, σύγχυση, υπνηλία
- Νέα αδυναμία, διαταραχές ομιλίας ή όρασης
- Επιληπτική κρίση
- Επίμονοι έμετοι ή έντονη δυσκαμψία αυχένα
- Ανησυχητικά συμπτώματα στην περιοχή της συσκευής (πόνος/οίδημα/τραυματισμός στο θώρακα)
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Σύντομες απαντήσεις στις πιο κοινές ερωτήσεις. Οι λεπτομέρειες διαφέρουν ανά περίπτωση και επιβεβαιώνονται στο ραντεβού.
Πόσο διαρκεί η διαδικασία εμφύτευσης;
Συνήθως η θεραπεία πραγματοποιείται σε δύο στάδια. 1ο στάδιο (ηλεκτρόδια): Τοποθετούνται τα ηλεκτρόδια στον εγκέφαλο με ακρίβεια, βάσει του εξατομικευμένου σχεδιασμού. Μετά το πρώτο στάδιο, ο ασθενής συνήθως επιστρέφει στο σπίτι με σαφείς οδηγίες παρακολούθησης. 2ο στάδιο (μπαταρία / νευροδιεγέρτης): Περίπου 7–10 ημέρες μετά, τοποθετείται η μπαταρία (γεννήτρια) κάτω από το δέρμα (συνήθως στην περιοχή του θώρακα) και συνδέεται με τα ηλεκτρόδια. Η διάρκεια του κάθε σταδίου εξαρτάται από το πρωτόκολλο, τον αριθμό ηλεκτροδίων, τη μέθοδο στόχευσης και τη συνολική πολυπλοκότητα. Ο χειρουργός σας θα σας δώσει ρεαλιστική εκτίμηση χρόνου και νοσηλείας ειδικά για τη δική σας περίπτωση.
Θα “νιώθω” τη νευροδιέγερση;
Οι περισσότεροι ασθενείς δεν περιγράφουν πόνο από τη διέγερση. Οι ρυθμίσεις γίνονται σταδιακά ώστε να επιτυγχάνεται όφελος με ελάχιστες ανεπιθύμητες ενέργειες.
Πότε γίνεται ο προγραμματισμός;
Ο προγραμματισμός ξεκινά μετά την αρχική επούλωση, σε χρονικό σημείο που καθορίζεται από την ομάδα σας. Συνήθως απαιτούνται περισσότερες από μία συνεδρίες για την ιδανική εξατομίκευση.
Θα χρειαστώ αλλαγή μπαταρίας/συσκευής;
Σε βάθος χρόνου, μπορεί να χρειαστεί αντικατάσταση της “μπαταρίας” ή του νευροδιεγέρτη, ανάλογα με τον τύπο συσκευής και τη χρήση. Η παρακολούθηση βοηθά στον προγραμματισμό της κατάλληλης χρονικής στιγμής.
Πότε μπορώ να επιστρέψω σε εργασία/οδήγηση;
Εξαρτάται από την ανάρρωση, τη φύση της εργασίας και τη νευρολογική κατάσταση. Η ομάδα σας θα δώσει συγκεκριμένες οδηγίες με βάση τη δική σας πορεία.
Συζήτηση με νευροχειρουργική ομάδα
Αν εξετάζετε το ενδεχόμενο τοποθέτησης DBS ή σας έχει προταθεί ως επιλογή, μπορούμε να αξιολογήσουμε τον απεικονιστικό έλεγχο, το ιστορικό και τους θεραπευτικούς στόχους, ώστε να συζητήσουμε ένα ασφαλές, εξατομικευμένο πλάνο.